Dijital Oruç Kavramı
Ramazan sadece mideyi değil; gözü, kulağı ve dili (dolayısıyla klavyeyi/ekranı) haramdan ve lüzumsuz şeylerden uzak tutmaktır.
"Ekranlarımızı Ramazan moduna alıyor muyuz?"
İnternetin "helal dairesi" geniştir ama sınırlar dijital dünyada daha kolay ihlal ediliyor.
Sosyal Medya ve Kul Hakkı (Dijital Gıybet)
Bilişim fıkhının en kritik noktası kul hakkıdır. Ramazan'da bu daha da önem kazanır.
Doğruluğundan emin olunmayan (teyitsiz) bilgiyi paylaşmak "Yalan" ve "İftira" kapsamına girebilir.
Gıybetin Dijital Hali
WhatsApp gruplarında veya Twitter'da (X) bir başkasının onurunu zedeleyecek yorumlar yapmak orucun sevabını eksiltir.
Helalleşme Zorluğu: Sanal dünyada binlerce kişiye ulaşan bir hakaretin helalliğini almak fiziksel dünyadan çok daha zordur.
Zaman Yönetimi: "Ekran Orucu"
Ramazan, vakit nakit değil "vakit ibadet" ayıdır.
Scrolling (Sonsuz Kaydırma): Sahurdan sonra veya iftara doğru vaktin nasıl geçtiğini anlamadığımız o "boş kaydırma" eylemi fıkhî olarak "malayani" (faydasız iş) kapsamındadır.
Öneri: Ramazan'da "Dijital Detoks" değil, "Dijital Terbiye" yapılmalı.
Oyun ve eğlence uygulamalarına ayrılan süre azaltılıp mukabele ve eğitim videolarına kaydırılmalı.
Dijital Mahremiyet ve Göz Zinası
İnternet, harama bakmayı en kolay hale getiren mecradır.
Algoritmaların karşımıza çıkardığı gayriahlaki içeriklere karşı "filtreli bir irade" geliştirmek gerekir.
İftar sofralarını, lüks harcamaları veya yapılan ibadetleri (Riya tehlikesi) sosyal medyada sürekli paylaşmak, fıkhî ve ahlaki açıdan "gösteriş" ve "fakir fukarayı incitme" riski taşır.
Yapay Zeka ve Dijital Varlıklar (Geleceğin Fıkhı)
Deepfake ve Ses Taklidi: Birinin görüntüsünü veya sesini izinsiz değiştirmek "kul hakkı" ve "sahtekarlık"tır.
Gelin; "Ramazan Dijital Sözleşmesi" imzalayalım.
"Eğer bu bilgi yalan olsa veya gıybet olsa vebaline girer miyim?" diye sor.
İbadet ve tefekkür saatlerinde bildirimleri kapat.
"Kötülüğü engellemek yetmez, hayrı yaymak da görevdir." Ramazan boyunca her gün bir ayet/hadis veya faydalı bir bilgi paylaş.
